Program PS_DK_2_3 służy do wyznaczania funkcji regresji, dla przypadku planu eksperymentalnego dwu-poziomowego [1]. W planie tym czynniki wejściowe przybierają wartości na dwóch poziomach zmienności. Dla przypadku trzech czynników wejściowych (PS_DK_2_3 ) uzyskuje się model matematyczny badanego procesu w postaci:

y=bo+suma(bk*xk)+suma(bkj*xk*xj)+bkjn*xk*xj*xn

wygodnej do analizy matematycznej i badań modelowych. Przedstawiony model dotyczy przypadku trzech czynników wejściowych z uwzględnieniem skutków interakcji. Program obsługuje przypadki dwóch, trzech i czterech powtórzeń pomiarów a czynniki wejściowe powinny przyjmować starannie dobrane wartości, na dwóch poziomach zmienności. Liczba doświadczeń zależy od ilości czynników wejściowych.

Programy PS_DK_3_3 i Hartley umożliwiają wyznaczanie funkcji regresji (funkcji obiektu badań) w postaci wielomianu drugiego stopnia, dla przypadku planów eksperymentalnych trój-poziomowych [1]. Plany trój-poziomowe, czyli takie, w których czynniki wejściowe (w liczbie k) przybierają wartości na trzech poziomach zmienności, umożliwiają uzyskanie modelu matematycznego badanego procesu w postaci wielomianu drugiego stopnia:

y=bo+suma(bk*xk)+suma(bkk*xk2)+suma(bki*xk*xi)

Model kwadratowy powinien być stosowany do opisu obszaru zawierającego ekstremum badanej funkcji (punkt stacjonarny badanego procesu). Takie procesy, w których przybliżenie liniowe jest nieadekwatne, znacznie lepiej można opisywać adekwatnymi zależnościami drugiego stopnia, a czynniki wejściowe powinny przyjmować wartości na trzech poziomach zmienności.

Zarówno w planach dwu-poziomowych jak i trój-poziomowych dokonuje się kodowania czynników zmiennych, budowy matryc planowania i matematycznej obróbki wyników badań. Programy realizują całość zagadnienia.

W trakcie obliczeń wykonywane są między innymi następujące kroki:
- test powtarzalności doświadczenia (statystyka Cochrana)
- wyznaczenie współczynników równania regresji
- ocena istotności współczynników regresji (test t-Studenta)
- generacja ostatecznej, zakodowanej postaci równania regresji
- ocena adekwatności równania regresji (test Fishera)
- odkodowanie równania regresji
Jeśli na którymś z etapów obliczeń pojawią się problemy, wówczas wypisywane są odpowiednie komunikaty.

Programy mają opcje generacji wykresów przestrzennych (3D) i płaskich (2D) oraz konfiguratory ułatwiające przygotowanie wykresów.

Program Hartley ma dodatkowo możliwość optymalizacji funkcji obiektu badań. Można poszukiwać minimalnych lub maksymalnych wartości funkcji dla dowolnie zadawanych punktów startowych. Program sygnalizuje naruszenie obszaru dopuszczalnego przez punkt startowy ale pozwala na wykonanie obliczeń.

Każdy z programów posiada instalator, pomoc oraz dostęp do strony internetowej (https://plany.programy-mm.pl), skąd można pobrać wersje uaktualniające (instalacyjne). Programy można uruchamiać na dowolnym systemie operacyjnym Windows.

Sposób korzystania z programu Hartley można zobaczyć na specjalnie przygotowanej prezentacji (niestety, archiwalna z 2015 roku - nowa w opracowaniu). Można również, w dowolnym momencie pracy każdego z programów, uruchomić pomoc kontekstową, gdzie dość szczegółowo opisano wszystkie, podstawowe funkcje programu.


[1] Korzyński M.: Metodyka eksperymentu. Planowanie, realizacja i statystyczne opracowanie wyników eksperymentów technologicznych. Wydawnictwo WNT, Warszawa.